Bandenmaat omrekenen klinkt als een sprong tussen maten, maar 205/55 R16 en 225/45 R17 zijn bijna één hoogte: 631,9 tegen 634,3 millimeter, 2,4 mm of 0,4% verschil. Wie van 16 naar 17 inch wil, koopt geen hogere band maar een lagere flank: van 112,8 naar 101,3 millimeter, met 25,4 mm meer velg eronder.
Dat rekenen is het hele omrekenen van bandenmaten. Een andere velg vraagt een andere verhouding, zodat de buitendiameter gelijk blijft. Hoeveel je mag afwijken, daar staat geen grens van in een wet: de vuistregel die in de bandenwereld rondgaat is 3%.
Die vuistregel is symmetrisch. Je snelheidsmeter is dat niet: de grotere maat, de kant waarheen de meeste velgupgrades gaan, duwt de aanwijzing de richting in die het meterreglement uitsluit.
De diameter reken je met drie getallen van de wang
De buitendiameter staat nergens op de band, hij komt uit de maataanduiding: breedte in millimeters, hoogte als percentage van die breedte en de velg in inch. Hoe je die cijfers van de zijkant leest, inclusief de loadindex en de snelheidsletter erachter, staat op de pagina over bandenmaat. Voor de hoogte is alleen dit stuk nodig:
| Stap | Rekening | Uitkomst |
|---|---|---|
| Velg | 16 inch × 25,4 mm | 406,4 mm |
| Flank | 205 × 55% = 112,75 mm, keer 2 | 225,5 mm |
| Diameter | 406,4 + 225,5 | 631,9 mm |
| Omtrek | π × 631,9 | 1.985 mm |
Een procent meer diameter is ook een procent meer omtrek, en dus een procent andere aanwijzing op de meter. De richting daarvan is het onderwerp van de rest van dit stuk.
Wat doet een andere diameter met je snelheidsmeter?
De meter weet niet hoe groot je band is. Hij telt wielomwentelingen en rekent met een fabrieksafstelling die bij de oorspronkelijke maten hoort. Een grotere band hoeft per kilometer minder vaak te draaien, dus de meter ziet minder toeren en wijst minder aan dan je echt rijdt. Een kleinere band draait vaker, dus de meter wijst meer aan.
Wat er dan mag staan, staat in UN Regulation No 39, het UNECE-reglement voor snelheidsmeters. Letterlijk, paragraaf 5.4 in de gepubliceerde versie van 26 september 2025 (Publicatieblad EU L 2025/1902): "The speed indicated shall not be less than the true speed of the vehicle." En bij de testsnelheden (40, 80 en 120 km/u, 5.3.5) geldt: 0 ≤ (V1 − V2) ≤ 0,1 V2 + 4 km/h, met V1 de aangegeven en V2 de echte snelheid. In bijlage 3, bij de productiecontrole, mag het verschil voor personen- en bestelauto's tot 0,1 V2 + 6 km/h uitkomen.
Als rekenvoorbeeld bij 100 km/u: binnen die band wijst de meter tussen de 100 en 114 aan, en nooit onder de 100. Die ondergrens is het kantelpunt van het hele omrekenen. Let op: de formule hoort bij de testsnelheden uit 5.3.5, en die hangen af van de maximumsnelheid van het voertuig; doorrekeningen bij andere snelheden zijn illustraties bij diezelfde regel.
| Echt (km/u) | Meter met 225/45 R17 (+0,4%) | Meter met 195/55 R16 (−1,7%) | Marge UN R39 5.4 |
|---|---|---|---|
| 40 | 39,8 | 40,7 | tot 8 km/u erboven, nooit eronder |
| 80 | 79,7 | 81,4 | tot 12 km/u erboven, nooit eronder |
| 100 | 99,6 | 101,8 | tot 14 km/u erboven, nooit eronder |
| 120 | 119,5 | 122,1 | tot 16 km/u erboven, nooit eronder |
De grotere maat duwt de meter de verboden kant op
De vuistregel van 3% werkt twee kanten op; UN R39 niet. Drie procent grotere banden laten de meter bij echte 100 km/u op 97,1 staan, bijna 3 km/u onder de echte snelheid. Dat is precies de richting die het reglement uitsluit, en het is de kant waarheen de meeste omrekeningen gaan: van 16 naar 17 inch, van 17 naar 18.
Drie procent kleinere banden doen het omgekeerde: de meter wijst 103,1 bij een echte 100, ruim binnen de 14 die er mag staan. Pas bij een maat die zo'n 12% kleiner is, schiet de aanwijzing bij 100 tot 120 km/u boven de marge uit; omrekeningen komen daar niet in de buurt.
Eén zwakke plek in de rekensom van deze pagina: hij gaat uit van een meter die exact op de originele maat is afgesteld. UN R39 laat de fabrikant zelf ruimte, tot diezelfde 0,1 V2 + 4 km/u, en hoeveel daarvan is gebruikt is van buitenaf niet te zien. Heeft de fabrikant de meter al dicht bij de onderkant afgesteld, dan kan zelfs een kleine grotere maat de aanwijzing onder de echte snelheid duwen. Deze rekensom kan dat niet zien; de uitslag hieronder gaat over de richting van de verschuiving, niet over een oordeel over jouw specifieke auto.
Omrekentabel: veertien maatvergelijkingen nagerekend
De tabel bevat veertien maatvergelijkingen: tien gangbare origineelmaten, elk met één of twee opvolgers zoals die in bandencatalogi naast de originele maat staan. De laatste kolom is wat de meter kan aanwijzen bij 100 km/u echt.
| Origineel | mm | Alternatief | mm | Verschil | Meter bij 100 |
|---|---|---|---|---|---|
| 175/65 R14 | 583,1 | 185/55 R15 | 584,5 | +1,4 mm · +0,2% | 99,8 |
| 185/60 R15 | 603,0 | 195/60 R15 | 615,0 | +12,0 mm · +2,0% | 98,0 |
| 195/65 R15 | 634,5 | 205/55 R16 | 631,9 | −2,6 mm · −0,4% | 100,4 |
| 195/65 R15 | 634,5 | 225/45 R17 | 634,3 | −0,2 mm · −0,0% | 100,0 |
| 205/55 R16 | 631,9 | 225/45 R17 | 634,3 | +2,4 mm · +0,4% | 99,6 |
| 205/55 R16 | 631,9 | 225/40 R18 | 637,2 | +5,3 mm · +0,8% | 99,2 |
| 205/60 R16 | 652,4 | 225/50 R17 | 656,8 | +4,4 mm · +0,7% | 99,3 |
| 205/60 R16 | 652,4 | 215/55 R17 | 668,3 | +15,9 mm · +2,4% | 97,6 |
| 215/60 R16 | 664,4 | 225/55 R17 | 679,3 | +14,9 mm · +2,2% | 97,8 |
| 225/45 R17 | 634,3 | 225/40 R18 | 637,2 | +2,9 mm · +0,5% | 99,5 |
| 225/45 R17 | 634,3 | 245/40 R18 | 653,2 | +18,9 mm · +3,0% | 97,1 |
| 225/55 R17 | 679,3 | 235/50 R18 | 692,2 | +12,9 mm · +1,9% | 98,1 |
| 225/40 R18 | 637,2 | 245/35 R18 | 628,7 | −8,5 mm · −1,3% | 101,4 |
| 235/45 R18 | 668,7 | 235/40 R19 | 670,6 | +1,9 mm · +0,3% | 99,7 |
Op één as één maat, of de keurmeester schrijft gebrek 215 op
Omdat de diameter bijna hetzelfde blijft, is het verleidelijk om één wiel te wisselen. Het APK-handboek zegt daar letterlijk iets over, artikel 5.2.27, lid 8, personenauto's: "De banden op één as moeten dezelfde maataanduiding hebben, behalve wanneer een nood- of reservewiel wordt gebruikt." De wijze van keuren voegt daaraan toe dat tijdens de periodieke keuring een nood- of reservewiel met een afwijkende maataanduiding niet is toegestaan.
Omrekenen is dus per as, nooit per wiel. Hoe vaak dat misgaat telt Bandenmeter zelf mee uit de open data van de RDW: in oktober 2025 tot en met september 2026 schreven keurmeesters 3.315 keer gebrek 215 op, "Banden op 1 as niet voorzien van dezelfde maataanduiding", naast 8.132.361 APK-meldingen voor lichte voertuigen. Dat is 4,1 per 10.000 meldingen, met december op 4,6 als hoogtepunt en juni op 3,5 als dieptepunt.
Sta je zelf op het punt te wisselen: dan gaat de hele as mee, niet één wiel.
Wat de keurmeester verder aan je banden controleert, van spanning tot profiel, staat op de pagina over APK banden.
Mag die andere maat op jouw auto?
De APK kijkt naar gelijke maten per as en naar de staat van de band, niet naar of de diameter binnen jouw type hoort. Die koppeling zit in de typegoedkeuring van de auto: UN R39 keurt de snelheidsmeter aan op "the size designation of the tyres chosen from the range of tyres normally fitted", de bandenmaten die de fabrikant voor het type voorziet, en toetst hem bij die maten (5.3.1). Buiten dat bereik is de band rond de aanwijzing niet meer gegarandeerd. Welke maten dat bereik zijn, staat in de COC (CVO) van jouw auto of in het instructieboekje; twijfel je, vraag het na bij de fabrikant of de RDW.
Dus: reken eerst de twee diameters na, hieronder of met de tabel hierboven. Zit de nieuwe maat binnen de vuistregel, check dan de COC of het instructieboekje en vraag het na; wil je zeker weten wat je meter werkelijk doet, meet dan met een gps of een meelopende app hoeveel je aanwijzing afwijkt bij een vaste snelheid. Over de kentekenregistratie van afwijkende maten doet deze pagina verder geen uitspraken; daarvoor is de documentatie van jouw auto de bron.
Bandenmaat omrekenen met jouw twee maten
Vul de originele maat en de kandidaat in, plus hoe snel je echt rijdt. De vergelijker rekent met dezelfde formule als de tabel en zegt in welke richting de aanwijzing verschuift.
De vergelijker rekent met de buitendiameter uit de maataanduiding en gaat uit van een meter die precies op de originele maat is afgesteld; de fabrieksafwijking van jouw meter kent hij niet. Hij weet ook niet of de nieuwe maat bij jouw auto hoort; dat lees je in de COC of het instructieboekje. De uitslag is een rekenschets, geen toestemming.
Van 16 naar 17 inch zonder verrassing bij de meter
Lees de drie getallen
Breedte, verhouding en velg staan op de wang, zoals in de som hierboven. De loadindex en de snelheidsletter horen erbij: een band met een lagere loadindex draagt minder kilo's, ongeacht zijn diameter.
Reken beide diameters
Vul oude en nieuwe maat in bij de vergelijker hierboven. Wijst de uitslag omlaag, dan schuift de aanwijzing de richting in die UN R39 5.4 uitsluit; wijst hij omhoog, dan moet het verschil binnen de marge blijven.
Check de as en de COC
Wissel per as, want gemengde maten op één as keurt de APK af. Staat de nieuwe maat in het bereik van je COC of instructieboekje, dan is een echte meting van de aanwijzing het laatste wat overblijft.
Vragen over bandenmaat omrekenen
Waarom eigenlijk 3 procent?
Er staat geen wet of handboek achter: niet het APK-handboek, niet UN R39. Het is de ruime variant van de vuistregels die rondgaan; de ANWB adviseert in zijn banden-FAQ om boven plus of min 1,5% afwijking in afrolomtrek niet te gaan, en wijst erop dat die werkelijke omtrek zich niet eenvoudig laat berekenen omdat een draaiende band vervormt. Deze tabel rekent met de nominale maat uit de maataanduiding en zegt dus niets over dat verschil tussen maat en praktijk. Waar de echte grens zit bepaalt jouw auto, met wielkast, COC en meter.
Wat gebeurt er met mijn kilometerteller?
Dezelfde som, want de teller telt ook omwentelingen. +0,4% diameter betekent 1.004 km echt bij 1.000 km op de teller, −1,7% betekent 983 km. Klein, maar nooit nul.
Mag de loadindex omlaag als de diameter gelijk blijft?
Nee. De loadindex hoort bij de band zelf: 91 staat voor 615 kilo, of de band nu om 16 of om 17 inch spant. Bij bedrijfsauto's keurt de APK een loadindex onder het asminimum af, bij personenauto's blijft het de ondergrens van de band. Reken het voor je eigen auto na op de pagina over bandenmaat.
Verandert de bandenspanning door een andere maat?
Meestal wel: de spanning staat per bandenmaat in de tabel van de fabrikant, op de sticker in de deurstijl. Neem bij de nieuwe maat de waarde die daar bij die maat staat en reken met de rekenhulp voor bandenspanning na wat kou met de druk doet.
Waarom wijkt mijn meter af met de originele maat?
Een band slijt aan de buitenkant. Vier millimeter loopvlak eraf is 8 mm diameter, zo'n 1,3% op een band van 632 mm, en de meter wijst bij echte 100 al 101,3 aan. Wie de profieldiepte banden meet, weet ook hoeveel diameter er al af is.
Binnen een paar weken begint het wisselseizoen en gaan veel winterbanden op een andere, vaak smallere velg dan de zomerbanden. Precies op dat moment doet deze tabel zijn werk: reken de twee diameters na vóór je de set laat monteren, dan weet je in welke richting je meter straks beweegt.
